Flaggskip sem stendur af sér storminn
Actavis, sem áður hét Pharmaco, er eitt fimm stærstu samheitalyfjafyrirtækjum veraldar og jafnframt stærst allra fyrirtækja á Íslandi. Velta ársins 2009 var nærri 2 milljörðum evra eða sem nemur 350 milljörðum króna. Hjá fyrirtækinu starfa nú um 500 manns á Íslandi en um 10 þúsund um heim allan í um 40 löndum. Rekstur félagsins er traustur enda byggir hann á breiðum og fjölþættum tekjugrunni. Segja má að Actavis sé eitt þeirra flaggskipa íslensks atvinnulífs sem náð hefur fótfestu á alþjóðamarkaði og stóð af sér storminn haustið 2008.
Merkustu tímamótin í yfir 50 ára sögu félagsins voru á árunum 1999 og 2000 þegar félagið í samráði við Björgólf Thor Björgólfsson og fleiri urðu stærstu hluthafar í búlgarska lyfjafyrirtækinu Balkanpharma. Í framhaldinu keypti Björgólfur Thor á markaði um 15% hlut í Pharmaco hf. og þá sköpuðust aðstæður til þess að sameina Pharmaco og Balkanpharma. Varð það raunin í júlí 2000 og fengu þá fyrrum eigendur Balkanpharma greitt í hlutabréfum i Pharmaco sem skráð var á Viðskiptaþingi Íslands. Á þessu rúma ári breyttist Pharmaco úr litlu lyfjafyrirtæki sem einkum dreifði lyfjum á Íslandi og framleiddi algengustu samheitalyfin fyrir heimamarkað yfir í alþjóðlegt lyfjafyrirtæki með góða fótfestu í Austur-Evrópu. Björgólfur Thor varð formaður stjórnar félagsins og hefur hann gengt því starfi síðan. Sindri Sindrason var forstjóri félagsins. Þarna var búið að marka stefnu og í hönd fóru ár mikils vaxtar. Innan 7 ára var félagið komið í röð stærstu félaga á samheitalyfjamarkaði í heiminum. Á Íslandi breyttist starfsemin mest árið 2002 þegar lyfjaheildsöluhlutinn var seldur og lyfjafyrirtækið Delta keypt og félögin tvö sameinuð. Þá settist Róbert Wessmann við hlið Sindra í sæti forstjóra og hætti síðan Sindri um ári síðar.
Félaginu var gefið nafnið Actavis árið 2004. Af því tilefni varð til nýtt vörumerki og ný, skýr og kröftug ásýnd félagsins sem fylgdi vel á eftir vexti félagsins á almennum lyfjamarkaði á lykilmarkaðssvæðum félagins, í Norður-Ameríku, Vestur-Evrópu og Mið – og Austur Evrópu.
Lengi vel var Actavis stærsta félagið sem skráð var í Kauphöll Íslands. Verðmæti félagsins á markaði jókst hratt og þá voru hlutafjáraukningar tíðar og ávallt var eftirspurn mikil eftir bréfum í félaginu. Þegar komið var fram á árið 2006 var að mati stjórnar komið að tímamótum hjá félaginu. Fyrirtækið hafði vaxið mjög hratt og því var mikilvægt að leggja ríka áherslu á samþættingu starfseininga, gæði og rekstrarhagnað. Skráning félagsins á markað hafði auðveldað til muna fjármögnun kaupa á öðrum fyrirtækjum en við breyttar aðstæður mátu leiðandi fjárfestar að hagsmunum félagsins og hluthafa væri best borgið með því að selja fyrirtækið að því gefnu að hluthafar teldu verð ásættanlegt.
Félög undir forystu Björgólfs Thor Björgólfsson gerðu tilboð í allt hlutafé í félaginu sem var samþykkt og var félagið afskráð í Kauphöll Íslands sumarið 2007. Heildarverðmæti viðskiptanna voru 5,3 milljarðar evra. Eigið fé kaupenda var um 1,2 milljarðar evra en lán voru samtals um 4.1 milljarður evra. Hluthafar Actavis, aðrir en þeir sem stóðu að yfirtöku félagsins, sem flestir voru íslenskir fjárfestar eða starfsmenn og stjórnendur félagsins, fengu greitt í evrum fjárhæð sem á árinu 2010 nemur um 350 milljörðum króna og þar af fengu lífeyrissjóðir og fjárfestingafélög yfir 100 milljarða króna í sinn hlut. Þessi viðskipti teljast mestu viðskipti á Íslandi frá stríðslokum og eitt mesta innstreymi fjármuna í íslenskt hagkerfi á seinni tímum og skatttekjur hins opinbera vegna viðskiptanna náum tugum milljarða samkvæmt samantektum fjölmiðla.
Við afskráningu á Actavis í Kauphöll breyttust forsendur samskipta hluthafa við stjórnendur og létt var reglum markaða um upplýsingagjöf til hluthafa. Jafnhliða því að eigendur félagsins kynntust betur starfsemi þess varð ljóst veturinn 2007 – 2008 að rekstraráætlanir stjórnenda stóðust engan veginn. Þá um leið breyttust allar viðskiptalegar forsendur yfirtökunnar. Til viðbótar komu upp víðtæk gæðavandamál í einni verksmiðju félagsins í Bandaríkjunum sem hafði í för með gífurlegt tekjutap fyrir félagið og orðsporsvanda á þessu mikilvægasta markaðssvæði félagsins. Við úrlausn þessara vandamála var m.a. gripið til þess að víkja forstjóra félagsins frá árinu 2002, Róberti Wessmann, úr starfi og var aðstoðarforstjórinn Sigurður Óli Ólafsson ráðinn í hans stað.
Rekstur Actavis hefur gengið vel undanfarið ár og hafa áætlanir félagsins staðist. Þá eru afkomuspár félagsins mjög jákvæðar. Eins og fram hefur komið í fréttum eru skuldir félagsins vegna yfirtökunnar 2007 verulegar og því ekki vandalaust að sigla félaginu á kyrran sjó. Stjórnendur félagsins, eigendur og lánardrottnar hafa sýnt mikinn einhug og átt gott samstarf um framtíð félagsins.